Zapalenie mastitis krów mlecznych (mastitis) jest jedną z głównych przyczyn strat w hodowli bydła mlecznego. Wynika to głównie z pogarszania się właściwości fizykochemicznych mleka, a co za tym idzie jego technicznej przydatności jako surowca mlecznego, a także spadku wydajności i w wielu przypadkach przedwczesnego uboju zwierząt.
Skąd się bierze mastitis?
Stany zapalne wymion są spowodowane różnymi czynnikami, zarówno wewnętrznymi, jak i zewnętrznymi. Ponadto przybiera różne formy w zależności od objawów i ich nasilenia. Postać utajona może szybko przekształcić się w postać kliniczną. Tę „cichą” postać należy wykryć na czas, aby zapobiec zaostrzeniu objawów. Co jednak zrobić, gdy nie ma wyraźnych, niepokojących objawów ze strony gruczołu mlekowego, takich jak obrzęk i zaczerwienienie, ból wymienia lub poszczególnych okolic, a u krowy podejrzewa się mastitis? Do wykrywania tego stanu stosuje się różne metody: od sensorycznych lub „terapeutycznych”, które można wykonać „w terenie”, po laboratoryjne.
Jak rozpoznać chorobę?
Pierwszą oznaką zapalenia wymion jest wygląd mleka w przedzdajaczu. Jedną z cech charakterystycznych mastitis jest zwiększona liczba komórek somatycznych (SCC, ponad 400 000/ml) i mikroorganizmów, co z kolei prowadzi do zmian właściwości organoleptycznych mleka. W badaniach kontrolnych produkcji mleka, gdy poziom SCC przekroczy 250 000/ml, od takiej krowy należy co sezon pobierać próbki i przeprowadzać na niej analizę mikrobiologiczną.
Jakie badania mogą wykazać chorobę mastitis?
Podstawowym badaniem na obecność mastitis w mleku jest test celkowy (TOK) – metoda służąca do badania ćwiartki mleka w warunkach produkcyjnych. Polega na wykryciu podwyższonego SCC poprzez dodanie płynu „Mastirapid” do mleka. Składa się ze związków powierzchniowo czynnych, które reagują z kwasami nukleinowymi, powodując mniej lub bardziej widoczne zmiany. Po wlaniu płynu do czterech części tacki Schalma napełnionej mlekiem i wymieszaniu płynu okrężnymi ruchami, obserwuj kolor i konsystencję mieszanki. „Zdrowe” mleko ma normalną konsystencję i kolor określany jako fioletowy (może mieć odcienie czerwieni). Im wyższy SSC, tym bardziej zauważalna jest zmiana konsystencji – mleko z chorego gruczołu jest mniej płynne, widoczne są skrzepy śluzu, a konsystencja może wręcz stać się galaretowata.
